* ( « وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ » ) * . در اين جمله مىتوانست به جاى كلمه « ناس » ضمير بياورد ( چون قبلا اين كلمه در كلام آمده بود ) و بفرمايد « و لكن اكثرهم لا يشكرون » ، ولى دوباره كلمه « ناس » را ذكر كرد تا دلالت كند بر پائين بودن سطح فكر ايشان علاوه بر اينكه اگر ضمير مىآورد معنايش اين مىشد كه بيشتر همان زنده شدگان ، شكرگزار نيستند ، با اينكه منظور اين نبوده ، بلكه خواسته است بفرمايد : بطور كلى اكثر مردم جهان شاكر نيستند . و اين آيه بدون مناسبت با آيات بعدى خود كه متعرض فريضه قتال است نيست ، چون قتال نيز باعث مىشود كه مردمى بعد از مردن زنده شوند . يكى از مفسرين هم گفته‌اند : كه آيه شريفه مثالى است كه خداى تعالى زده و حال امتى عقب مانده و توسرى خور اجانب و زير سلطه و سيطره بيگانگان را مثال مىزند ، كه با قيام و دفاعش از حقوق حياتى خود و به دست آوردن استقلال در حكومت خويش را تامين نموده ، حياتى نو به دست مىآورد ، و اينك حاصل گفتار آن مفسر از نظر شما مىگذرد . او مىگويد اگر اين آيه شريفه در مقام نقل داستان قومى از بنى اسرائيل و يا غير بنى اسرائيل بود ، هم چنان كه هر دو احتمال در رواياتى آمده ، جا داشت نام پيامبر معاصر آن قوم را ببرد ، و مثلا بفرمايد كه اين قوم از بنى اسرائيل بودند ، هم چنان كه روش و مرام قرآن در ساير داستانهايش همين است ، پس معلوم مىشود در چنين مقامى نيست . علاوه بر اينكه اگر به راستى و بگفته روايات ، چنين قومى در بنى اسرائيل وجود داشتند ، و معاصر حزقيل پيغمبر ( على نبينا و آله و عليه السلام ) بودند بايد تورات داستانهاى حزقيل ع را نقل مىكرد ، و نكرده ، پس معلوم مىشود روايات نامبرده از همان روايات معروف اسرائيلى است كه به دست پليد يهود ، جعل و به منظور بى اعتبار كردن احاديث صحيح ، داخل در روايات شده است . از اين هم كه بگذريم ما همه مىدانيم كه مرگ و حيات در دنيا يكى است انسان يك بار زنده مىشود و يك بار مىميرد ، هم چنان كه آيه شريفه : « لا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الأُولى » « 1 » و آيه : « وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ » « 2 » بر اين معنا دلالت دارند ، پس دو حيات در دنيا معنا ندارد ، پس آيه شريفه در مقام مثل زدن است ، و مراد از آن ، مجسم نمودن وضع قومى است كه دشمنى نيرومند بر آنان حمله ور شده و ذليل و زير دستشان كرده ، و سلطه خود را در همه شؤون آنان گسترش داده ، هر كارى دلش مىخواهد مىكند ، و اين مردم ذليل از استقلال خود

--> ( 1 ) مرگ را نمىچشند مگر همان مرگ اول را . « سوره دخان ، آيه 56 » ( 2 ) دو بار ما را زنده كردى . « مؤمن ، آيه 11 »